Torfalækur í Torfalækjarhrepp

Torfalækur I. Þar er þingstaður hreppsins og því gamalt býli. Bærinn stendur á brúninni norðan við Torfalækinn. Jörðin er landmikil, nær suður að Torfalæk og hið efra út að Jarðbrúarlæk, gegnt Holtslandi en hið neðra út á flóann móti Húnsstaðalandi. Hún takmarkast að vestan af Höfðanum ogan við Húnsstaðasand. Landið er er mest allt mýrlent með holtum á milli og gott ræktunarland. Mest áberandi er Breiðás, en þar lá áður vegurinn frá Blönduósi upp að Meðalheimi. Íbúðarhús byggt 1943 og viðbygging 1965, 570 m3. Fjós 1948 fyrir 32 gripi og bú (1975) breytt í fjárhús. Fjárhús yfir 400 fjár. Hlöður 950 m3. Votheysturn 40 m3. Geymslur 529 m3. Tún 44 ha.

Torfalækur II, nýbýli stofnað 1967 úr ¼ Torfalækjar lands, en landinu er skki skipt. Byggingar eru á brúninni norðan við Torfalækinn, nokkru nær þjóðveginum en eldra býlið. Túnin liggja norðan við lækinn beggja vegna þjóðvegar. Landið er með góðum ræktunarhalla og grasgefið. Áður var hálfkirkja frá Hjaltabakka á Torfalæk. Íbúðarhús byggt 1971, 404 m3. Lausagöngufjós 1969 fyrir 48 gripi með mjaltabás, mjólkurhúsi og áburðarkjallara. Hlaða 1125 m3. Geymsla 175 m3. Tún 35,5 ha.

Torfalækjarhreppur; Torfalækurinn; Jarðbrúarlækur; Höfðinn; Húnsstaðasandur; Húnsstaðir; Breiðás; Blönduós; Hæli; Bakkakelda; Skinnastaðir, Skinnastaðahöfði; Mógil; Skeiðmelur; Grásteinn; Kringlumýri; Fossar í Brúarlæk; Holt; Kerlingarhóll; Breiðásflói; Meðalheimur;

Kirkja segja menn hjer verið hafí og sjást hjer leifar kirkjugarðs. Enginn minnist hjer hafi tíðir fluttar verið. Jarðardýrleiki xl € og so tíundast fjórum tíundum. Eigandinn að xx € er presturinn Sr. Ólafur þorvarðsson að Breiðabólstað í Vestrahópi, og hefur hann þau nýlega eignast að kaupi sínu af þórarni Jónssyni að Asgeirsá, en þórarinn að kaupi sínu af núverandi lögmanni Páli Jónssyni Wídalín x € , en önnur x € í skuldaskiftum við áðurnefndan lögmann Pál og þorvald Ólafsson, sem nú er búandi á Síðu í Vesturhópshrepp. Annar eigandi, að viij € , er Tumi Þorleifsson. þriðji eigandi að viij € er bróðurdóttir Tuma Ragnhildur Hermannsdóttir, og hefur Tumi fjárhald hennar. Fjórði eigandi, að v € , er Björn Þorleifsson að Guðlaugsstöðum í Blöndudal og Svínavatnsþíngsókn. Ábúandi á allri jörðinni er Tumi Þorleifsson. Landskuld af parti Sr. Ólafs, hálfri jörðinni, er tíutíu álnir. Betalast með öllum gildum landaurum, kviku og dauðu, heim á jörðinni úttekið. En fyrir 18 árum guldust hjer af heima á jörðinni tvennir tíutíu fískar uppá danskan taxta í sauðum úti látnir, og hafði það gjald þá um stundir venjulegt verið. Af hinum partinum, v € Bjarnar á Guðlaugsstöðum, gjaldast xxx álnir í öllum gildum landaurum. Af þeim xv € , sem Tumi og bróðurdóttir hans eiga, hefur ekki viss landskuld gengið í xv ár, en áður xxv álnir af hverjum v € ; galst í öllum landaurum. Leigukúgildi með parti Sr. Ólafs iiii. Leigur betalast í smjöri heim til eigandans að Breiðabólsstað í Vesturhópi. Kúgildi með parti Bjarnar á Guðlaugsstöðum engin, og hafa engin í 15 ár verið, en fyrir þann tíð rjeðu eigendur og vita menn því ekki kúgilda skil á þessum parti. Af þeim xv € sem Tumi og hans bróðurdóttir eiga, fylgdi ekki viss kúgildatala það menn muna til, því eigendur rjeðu, og engin eru þar nú leigukúgildi.
Kvaðir alls öngvar. Kvikfjenaður iii kýr, i kvíga veturgömul, i tarfur veturgamall, i kálfur, liii ær, xv sauðir tvævetrir og eldri, xxx veturgambr, xxxvii lömb, i hestur, ii hross með fylum, i únghryssa, i fob veturgamall. Fóðrast kann vi kýr, xxx lömb, lx ær, viii hestar. Torfrista og stúnga bjargleg. Rifhrís til kolgjörðar og eldiviðar þver mjög. Engjar öngvar, nema það hent verður í fúaflóum.

Ábúendur;

1901-1945- Jón Guðmundsson 22. jan. 1878 - 7. sept. 1967. Var á Torfalæk, Hjaltabakkasókn, Hún. 1890. Bóndi á Torfalæk 1930. Bóndi á Torfalæk á Ásum, A-Hún. Síðast bús. í Reykjavík. Kona hans; Ingibjörg Björnsdóttir 28. maí 1875 - 10. sept. 1940. Var á Marðarnúpi, Undirfellssókn, Hún. 1890. Húsfreyja á Torfalæk, Torfalækjarhreppi, A-Hún. 1920 og 1930.

1943> Torfi Jónsson 28. júlí 1915 - 17. júlí 2009. Bóndi á Torfalæk, A-Hún. Var á Torfalæk, Torfalækjarhreppi, A-Hún. 1920 og 1930. Var á Torfalæk í Torfalækjahr., A-Hún. 1957. Kona hans; Ástríður Jóhannesdóttir 23. maí 1921 - 13. mars 1988. Var á Gauksstöðum, Útskálasókn, Gull. 1930. Húsfreyja á Torfalæk í Torfalækjahr., A-Hún. Var þar 1957.

1967> Jóhannes Torfason 11. apríl 1945 Var á Torfalæk í Torfalækjahr., A-Hún. 1957. Kona hans; Elín Sigurlaug Sigurðardóttir 19. maí 1944. Torfalæk. Forstöðukona Heimilisiðnaðarsafnsins á Blönduósi.

Skrá um landamerki jarðarinnar Torfalækjar í Torfalækjarhreppi.

Að sunnan ræður merkjum milli jarðanna Torfalækjar og Hælis Bakkakelda, er liggur að Torfalæk að austan, við upptök á vatnsveitingaskurði þeim, er lagður er út og ofan á flóa, ræður síðan merkjum lækurinn ofan á móts við Skinnastaðaland, og síðan alla leið ofan að þjóðvegi þeim, er liggur eptir Skinnastaðahöfða, þaðan eru merki að vestur bein lína norður í svo kallað Mógil, sem liggur sunnan við svo nefndan Skeiðmel, sem er suður og niður undan Húnsstöðum. Úr Mógili þessu eru merki að norðan gagnvart Húnsstaðalandi bein lína í austur í vörðu þá, er úr torfi upp á flóa, og þaðan beina línu austur í Grástein, er stendur sunnanvert við Kringlumýri. Síðan eru merki frá Grásteini þessum bein lína í norður í svo kallaða Fossa í Brúarlæk. Uppfrá fossum þessum ræður lækurinn merkjum gagnvart Holtslandi í austur, að Kerlingarhól, sem stendur austan vert við Breiðásflóa. Frá Kerlingarhól eru merki að austan gagnvart Meðalheimslandi bein lína suður í áður nefnda Bakkakeldu, sem eins og áður er getið liggur við Torfalæk. Á línunni frá Kerlingarhól að Bakkakeldu er hlaðin merkjavarða.

Torfalæk, 15. dag júlí 1885
Sigríður Jónsdóttir, Sigurlaug Jónsdóttir eigendur að Torfalæk.

Framanskrifuðum landamerkjum er samþykkur
B.G. Blöndal, umboðsmaður þjóðjarðanna
Hælis, Skinnastaða, Húnsstaða og Holts.

Lesið fyrir manntalsþingsrjetti Húnavatnssýslu að Torfalæk 26. maí 1886, og innfært í landamerkjabók sýslunnar No. 48 fol. 26.

GPJ 3.4.2019

• Icelandic

Guðmundur Paul
Jarðabók Árna Magnússonar 1706. Bls 309
file:///C:/Users/Notandi/AppData/Local/Microsoft/Windows/INetCache/IE/TYHI81U1/H%C3%BAnavatnss%C3%BDsla.pdf
Landamerkjabók sýslunnar No. 48 fol. 26.
Húnaþing II bls 276-277