Sigurður Erlendsson (1887-1981) Stóru Giljá

• Sigurður Erlendsson Stóru Giljá

Sigurður Erlendsson bóndi og hreppstjóri á Stóru-Giljá, andaðist 28. september á Héraðshælinu. Hann var fæddur 28. apríl 1887 á Beinakeldu í Torfalækjarhreppi. Ungur að árum vann hann að búi foreldra sinna eins og títt var um sveitir lands vors á þeim tímum. Um skólagöngu var eigi að ræða, vinnan gekk fyrir öllu. Árið 1901 lést faðir hans. Eftir það bjó móðir hans félagsbúi ásamt þeim systkinum næstu átta árin á Beinakeldu, en flyst þá að Stóru-Giljá en Jóhannes sonur hennar hafði flutt þangað nokkru áður. Árið 1916 flytur Sigurður einnig að Stóru-Giljá þar sem hann tók við búi, en eftir það bjuggu þeir bræður félagsbúi allt til ársins 1972. Voru þeir bræður með eindæmum samrýmdir og unnu með einum huga að búi sínu. Upp úr árinu 1916 tóku þeir að byggja upp á jörð sinni. Þá voru hús öll mjög hrörleg orðin á Stóru-Giljá. Reistu þeir eitt mesta íbúðarhús í sveit á Íslandi, á þeim tíma, glæsilega byggingu, sem jafnan var tekið eftir er farið var um garða. Var gestrisni þeirra viðbrugðið, enda jafnan gestkvæmt mjög og mannmargt á heimili þeirra og bærinn frá fornu fari í þjóðbraut. Á þessum fyrstu búskaparárum sínum ræktuðu þeir túnið, græddu upp móa og mela. Jafnan var margt heimilisfólk á Stóru-Giljá, m.a. dvaldi þar löngum fóstursystir þeirra Jóhanna Björnsdóttir, húsmæðrakennari. Hvorugur þeirra bræðra kvæntist og var Sigurbjörg Jónasdóttir frá Litladal ráðskona þeirra um 36 ára skeið. Á heimili þeirra var um langt skeið Sigurður Laxdal Sigurður Laxdal Jónsson 25. apríl 1907 - 10. nóvember 1940 og kona hans Klara Bjarnadóttir 11. ágúst 1911 - 20. janúar 1996 Vinnukona á Torfalæk, Þingeyrasókn, A-Hún. 1930. Húskona á Stóru-Giljá, síðast bús. í Blönduóshreppi. í húsmennsku og ólust börn þeirra upp í skjóli bræðranna, ma. a) Bjarni Ragnar Sigurðarson 14. janúar 1934 - 4. nóvember 1954. Vinnumaður á Stóru-Giljá. b) Guðríður Sigurðardóttir 19. júní 1935 Var á Stóru-Giljá í Torfalækjahr., A-Hún. 1957. c) Þorsteinn Helgi Sigurðsson f. 15. júlí 1937 Var á Stóru-Giljá í Torfalækjahr., A-Hún. 1957. d) Guðrún Sigurðardóttir 31. október 1939 - 14. apríl 2015 Var á Litlu-Giljá, Sveinsstaðahr., A-Hún. 1957. Sjúkrahússtarfsmaður á Blönduósi og í Reykjavík, síðast verslunarmaður í Reykjavík. Síðar var þar og Sigurjón Jónasson 20. júlí 1907 - 25. júní 1969 Fjármaður á Bjarnastöðum, Þingeyrasókn, A-Hún. 1930. Var á Bjarnastöðum, Sveinsstaðahr., A-Hún. 1957. Vinnumaður, á Stóru-Giljá, seinni maður Klöru ásamt tveim sonum þeirra Jónasi f. 5.4.1945 og Hávarði f 17.7.1948. Einnig dvöldu um lengri eða skemmri tíma á heimili þeirra börn Jósefínu systur þeirra. Reyndist Sigurður öllu þessu fólki eins og umhyggjusamur faðir.
Eins og áður er sagt brugðu þeir bræður búi 1972 og létu það í hendur bróðursonar þeirra Erlendur Guðlaugur Eysteinsson 10. janúar 1932 Var á Beinakeldu í Torfalækjahr., A-Hún. 1957, og dvöldu þeir síðan í skjóli hans og konu hans, Helgu Búadóttur f. 16.5.1938 og nutu þar umönnunar og umhyggju þeirra. Jóhannes lést á Stóru-Giljá 23. október 1977. Sigurður á Stóru-Giljá unni heimabyggð sinni af alhug, enda dvaldi hann aldrei utan hennar og helgaði henni alla krafta sína.

Beinakelda: Stóra-Giljá:

Vegna mannkosta sinna voru Sigurði snemma falin mörg trúnaðarstörf sveitar sinnar. Hann sat í hreppsnefnd Torfalækjarhrepps frá 1922-1962 þar af oddviti 1946-1962. Hreppstjóri sveitar sinnar 1945-1969. Sat í sóknarnefnd Þingeyrakirkju í 53 ár og jafnlengi meðhjálpari kirkjunnar.
Hann sat í skattanefnd og yfirskattanefnd um árabil. Átti sæti í stjórn Kaupfélags Húnvetninga um 12 ára skeið og var kjörinn heiðursfélagi kaupfélagsins 1967 á áttræðisafmæli sínu. Sat í áratugi í stjórn Búnaðarfélags Torfalækjarhrepps og var kjörinn heiðursfélagi félagsins 1970. Hann var gangnaforingi sveitar sinnar um áratugi. Í öllum störfum sínum reyndist hann trúr og dyggur svo af bar. Þar hugsaði hann fyrst og fremst um hag þeirra, er trúðu honum fyrir málefnum sínum.
Útför Sigurðar á Stóru-Giljá fór fram frá Þingeyrakirkju 6. október.

Foreldrar hans voru Erlendur Eysteinsson bóndi þar, er ættaður var frá Orrastöðum og kona hans Ástríður Helga Sigurðardóttir frá Hindisvík á Vatnsnesi en hún var föðursystir þeirra bræðra sr. Sigurðar og Jóhannesar Norland. Hann ólst upp í föðurgarði í hópi átta systkina er á legg komust og eru nú öll látin.
Þeir bræður ólu upp Ásgerði Guðmundsdóttur, systurdóttur sína en hún er búsett á Akureyri.

Í hugum Íslendinga skipar Stóra-Giljá stóran sess, er rekja má til upphafs kristniboðs á Islandi. öll þekkjum við þessa sögu og hefir hún rækilega verið rifjuð upp nú á kristniboðsári 1981 með hátíðarhöldum hér í Húnaþingi. Staðurinn hefir nú um langan aldur verið vel setinn og hýstur eins og slíkum stað ber.

GPJ 19.7.2017

• Icelandic

®GPJ ættfræði
Íslendingabók
Föðurtún bls. 175.
Húnavaka 1982. https://timarit.is/page/6347318?iabr=on