Seljalandsá í Rangárvallasýslu

Seljalandsfoss er fremsti foss Seljalandsár sem á upptök sín uppi á Hamragarða- og Seljalandsheiði. Fossinn er 65 m. á hæð, fellur fram af fornum sjávarhömrum. Þegar loftslag fór að hlýna undir lok síðustu ísaldar bráðnaði ísinn hratt, samhliða því hækkaði sjávarstaða. Þegar ísfarginu létti lyftist landið í leit að nýju jafnvægi, sjórinn fylgdi ísbrúninni inn í landið og kaffærði meðal annars allt Suðurlandsundirlendið.

Hægt er að ganga í kringum Seljalandsfoss og virða hann fyrir sér frá öllum sjónarhornum. Leiðin getur orðið ansi blaut en þó er alltaf þurrt þegar á bakvið fossinn er komið. Beljandi vatnsniðurinn og regnboginn sem ljómar í vatnsflókunum þegar sólin skín á fossinn skapa ógleymanlega upplifun. Umhverfið í kringum fossinn er mjög fagurt með sínum gróðurvöxnu brekkum, hömrum, fossum og hellum. Á aurunum rennur svo Markarfljótið.

Eftir að gengið hefur verið á bakvið Seljalandsfoss er genginn stígurinn eftir Fossatúninu að rafstöðvarhúsi á Hamragörðum frá 1923 og þaðan að fossinum Gljúfrabúa. Þar er hægt að ganga (vaða) inn gljúfrið alveg að fossinum.

Seljalandsfoss þykir mikil náttúruperla en fyrr á öldum var hann notaður sem landamerki milli landnáma undir Eyjafjöllum. Áður rann Seljalandsá beint til vestur út að Landeyjum en síðar braust Markarfljót fram með vestanverðum Eyjafjöllum og breytti farvegi árinnar.

Fossinn er í Lindá sem kemur undan hrauni ofan frá nálægum heiðum.
Um fossinn er til forn gáta sem hljóðar svo: "Að kom ég þar elfan hörð/ á var hlaupum fljótum/ undir vatni ofan á jörð/ arka ég þurrum fótum."

GPJ skráning 13.5.2020

• Icelandic

Guðmundur Paul https://gonguleidir.is/listing/seljalandsfoss/